Aktualności i ważne zmiany w prawie

Nowela PIT i CIT – Więcej restrykcji niż korzyści

Już za niecałe cztery miesiące podatnicy mogą obudzić się w nowej rzeczywistości. Wszystko za sprawą obszernej nowelizacji PIT, CIT i ordynacji podatkowej, której projekt przedstawiło ostatnio Ministerstwo Finansów. Dominują w niej zmiany niekorzystne dla firm, niektóre są wręcz kontrowersyjne. Są też propozycje porządkujące obecne regulacje. Kijem na podatników ma być nowy podatek od przeniesienia aktywów za granicę lub zmiany rezydencji do innego kraju, czyli exit tax. Inną propozycją budzącą obawy jest obowiązek raportowania schematów podatkowych przez m.in. doradców podatkowych, ale też przez podatników. Resort daje też marchewkę: obniżenie stawki CIT z 15 do 9 proc., nową ulgę dotyczącą komercjalizacji praw własności intelektualnej i zmiany w PIT, które ucieszą małżonków i sprzedających mieszkania.

Cyt.

 

Jaka zmiana

Tak jest

Tak będzie

Komentarz

Exit tax – opodatkowanie niezrealizowanych zysków W obecnym stanie prawnym przeniesienie aktywów za granicę lub zmiana rezydencji na zagraniczną nie oznaczają konieczności zapłaty podatku w Polsce od niezrealizowanych zysków. Istotą przepisów o exit tax jest opodatkowanie nierealizowanych jeszcze zysków kapitałowych, w związku:

‒ z przeniesieniem przez podatnika do innego państwa aktywów, w tym wchodzących w skład zagranicznego zakładu, lub

‒ ze zmianą rezydencji podatkowej.

Podatek od niezrealizowanych zysków nie dotyczy zatem każdego przeniesienia aktywów, a jedynie takiego, z którym wiąże się utrata przez polskiego fiskusa prawa do opodatkowania dochodu efektywnie wygenerowanego przed przeniesieniem.

Osoby prawne będą płacić exit tax od niezrealizowanych zysków ze sprzedaży składników majątku (w tym przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części) wynikających z ich przeniesienia za granicę lub zmiany miejsca rezydencji podatkowej przez podatnika, jeżeli w wyniku tych zdarzeń Polska utraci prawo do opodatkowania dochodu z ich zbycia (realizacji zysku kapitałowego).

W PIT będzie podobnie, co oznacza, że exit tax będzie dotyczył również osób fizycznych. Jeśli jednak składniki majątku nie będą związane z działalnością gospodarczą podatnika, to opodatkowaniem będzie objęty wyłącznie majątek o wartości przekraczającej 2 mln zł.

Stawka PIT wyniesie 19 proc., a dla niektórych osób fizycznych 3 proc. (chodzi o korzystających z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych oraz opodatkowanych w formie karty podatkowej).

Stawka CIT wyniesie 19 proc.

Exit tax dla osób fizycznych w proponowanej formie spowoduje, że osoby będące właścicielem akcji lub udziałów w spółkach – w tym również takich, których nie zamierzają sprzedawać w związku ze zmianą miejsca zamieszkania – będą zmuszone zapłacić prawdziwy podatek od wirtualnego dochodu. Może to dotyczyć na przykład menedżerów, którzy często dysponują pakietami akcji w zarządzanych przez siebie spółkach i co jakiś czas zmieniają miejsce swojego zamieszkania. Inną grupą podatników, których ten problem może dotknąć, są osoby, które odziedziczyły akcje czy udziały i ze względów osobistych zamierzają zmienić swoje miejsce zamieszkania (wyjazd na studia za granicą, małżeństwo z cudzoziemcem). Również przedsiębiorcy, którzy są właścicielami biznesów, ale chcą się wycofać z bieżącego nimi zarządzania i pobierać jedynie dochody z tytuły dywidend czy zasiadania w radach nadzorczych, mogą ucierpieć na tym rozwiązaniu. Akcjonariusz – założyciel spółki wartej kilkadziesiąt milionów złotych w związku z przeprowadzką do bardziej słonecznego miejsca będzie musiał znaleźć sporą sumę tylko ze względu na fakt, że chce mieszkać gdzie indziej niż w Polsce. Proponowana formuła opodatkowania nie jest zatem żadnym podatkiem dochodowym, a swoistego rodzaju cłem należnym z tytułu podjęcia decyzji życiowych. Polska nie jest krajem, w którym majątki osób fizycznych powstają od kilku pokoleń. W znakomitej większości przypadków zmiana miejsca zamieszkania jest podyktowana względami innymi niż podatkowe, zwłaszcza że stawka podatku od zysków kapitałowych w Polsce w porównaniu z wieloma innymi krajami jest umiarkowanie wysoka.
Obniżka stawki CIT dla małych podatników Mali podatnicy (u których przychody w danym roku nie przekroczyły równowartości 1,2 mln euro) i rozpoczynający działalność płacą obecnie CIT według stawki 15 proc. Stawka CIT zostanie obniżona do 9 proc. Obniżenie CIT do 9 proc. to typowy element taktyki kija i marchewki. Z jednej strony mamy kija choćby w postaci exit tax czy bardziej rygorystycznych kontroli skarbowych, z drugiej rząd daje marchewkę w postaci niskiej stawki CIT. Z tym, że stawka ta będzie dotyczyła bardzo niewielkiej grupy podmiotów. Większość przedsiębiorców, których przychody nie przekraczają 1,2 mln euro, i tak będzie preferowała samodzielną działalność czy spółkę osobową, choćby ze względów organizacyjnych. W praktyce spółka z o.o. pojawia się przy większych inwestycjach i wyższych obrotach, gdzie nadal będzie mieć zastosowanie stawka 19 proc. CIT. Nie traktuję więc tej zmiany jako znaczącej.
Wprowadzenie w CIT nowej ulgi Innovation Box/IP Box Obecnie w przepisach o podatkach dochodowych nie ma ulgi Innovation Box, która premiowałaby opodatkowanie dochodu z komercjalizacji praw własności intelektualnej.

Funkcjonuje ulga na badania i rozwój (B+R), ale jej zakres jest inny. Nie należy mylić tych dwóch ulg, które po zmianach będą funkcjonowały obok siebie.

Wprowadzona zostanie nowa ulga w CIT – Innovation Box (zwana też IP Box). Polega ona na preferencyjnym opodatkowaniu 5-proc. stawką CIT dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej. Będą nimi:

‒ patenty,

‒ dodatkowe prawa ochronne na wynalazek,

‒ prawa ochronne na wzór użytkowy,

‒ prawa z rejestracji wzoru przemysłowego,

‒ prawa z rejestracji topografii układu scalonego,

‒ dodatkowe prawa ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub środek ochrony roślin,

‒ prawa z rejestracji produktu leczniczego i weterynaryjnego dopuszczonego do obrotu,

‒ prawa z rejestracji nowych odmian roślin i ras zwierząt,

‒ prawa do programu komputerowego (oprogramowania).

Preferencyjny sposób opodatkowania będzie dotyczył jednak tylko praw własności intelektualnej, które zostały wytworzone, rozwinięte lub ulepszone przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej w okresie obowiązywania ochrony prawnej tych praw.

Podstawą opodatkowania będzie kwalifikowany dochód, ustalany zgodnie z zasadami wskazanymi w projektowanych przepisach.

Podatnik, który zdecyduje się skorzystać z nowej ulgi, będzie musiał prowadzić ewidencję rachunkową, która umożliwi obliczenie tej podstawy opodatkowania.

Za jedną z najważniejszych planowanych zmian w ustawie o CIT należy uznać wprowadzenie szczególnych zasad opodatkowania dochodu z praw własności intelektualnej (IP Box).

Wprowadzenie IP Box od dawna było postulatem organizacji zrzeszających podmioty prowadzące działalność w zakresie nowych technologii. Chociaż przedstawione w projekcie zasady mogą wymagać doprecyzowania, to faktyczne skorzystanie z preferencyjnego opodatkowania według stawki 5 proc. powinno być możliwe w przypadku podmiotów prowadzących działalność innowacyjną. Zmiana jest ważna, ponieważ poprzez zmniejszenie obciążeń podatkowych tych podmiotów ułatwi im dalszy rozwój, przez co zwiększy atrakcyjność Polski dla biznesu innowacyjnego.

Opodatkowanie kryptowalut Obecnie od zysku ze sprzedaży kryptowalut trzeba zapłacić PIT według stawek 18 i 32 proc. lub CIT według stawki 19 proc.

Opodatkowanie podatkiem dochodowym obrotu kryptowalutami rodzi jednak spory podatników z fiskusem. Dotyczą one m.in. ustalania kosztów uzyskania przychodów. W przypadku wymiany kryptowalut sporne jest nawet to, czy w takiej sytuacji w ogóle powstaje przychód i jak obliczyć koszty jego uzyskania.

Uproszczone zostaną zasady opodatkowania obrotu kryptowalutami.

W PIT przychód z obrotu kryptowalutami będzie zaliczany do źródła „kapitały pieniężne”, nawet gdy będą one osiągane w ramach działalności gospodarczej.

W CIT natomiast będzie to przychód z zysków kapitałowych.

Straty z obrotu e-walutami nie będzie można jednak odliczyć ani od dochodów podatnika z działalności gospodarczej, ani od dochodu ze sprzedaży akcji (mimo że przychody z obrotu akcjami są również zaliczane do przychodów z zysków kapitałowych).

Jeśli chodzi o stawkę CIT, pozostanie ona bez zmian i wyniesie 19 proc.

Projekt precyzyjnie określa, co będzie dochodem, a co kosztami uzyskania przychodów.

Do przychodów zaliczane będą przychody ze sprzedaży walut wirtualnych na giełdzie, w kantorze oraz na wolnym rynku, czyli przychody z wymiany waluty wirtualnej na tradycyjne waluty. Przychód pojawi się też, gdy podatnik zapłaci kryptowalutą za towar, usługę lub prawo majątkowe, a także gdy będzie regulował swoje zobowiązania – przychodem będzie cena zakupionego towaru lub usługi albo kwota uregulowanego zobowiązania.

Kosztami uzyskania przychodów będą udokumentowane wydatki na nabycie e-walut w danym roku, ale wyłącznie bezpośrednio związane z ich nabyciem i sprzedażą. Kosztem będą więc m.in. prowizje, ale nie odsetki od kredytu na zakup bitcoina.

Szczególne zasady będą dotyczyły rozliczania kosztów. Standardowo są one przypisane do przychodu. W przypadku obrotu kryptowalutami ma być inaczej. Koszty nie będą przypisane do konkretnego przychodu, ale wszystkie poniesione wydatki w danym roku trzeba będzie wykazać w zeznaniu rocznym, niezależnie od tego czy podatnik uzyska przychód.

Bardzo ważna zmiana dotyczy wymiany jednej kryptowaluty na inną. Zamiana będzie obojętna podatkowo, niezależnie od tego czy inwestor dokona jej na giełdzie, czy w inny sposób.

Zmiany dotyczące opodatkowania walut wirtualnych należy uznać za istotne. Zaproponowane regulacje rozwieją dotychczasowe wątpliwości. Dochody z waluty wirtualnej będą opodatkowane jak przychody z kapitałów pieniężnych, według stawki 19 proc. Te zasady znajdą zastosowanie także w przypadku prowadzenia w tym zakresie działalności gospodarczej. Przewidziano także odrębne zasady rozliczania nadwyżki kosztów nad przychodami w danym roku, gdyż jako założenie przyjęto, iż koszty poniesione w danym roku powinny być rozliczone tylko w tym roku. Mimo traktowania przychodów z waluty wirtualnej jako dochodów z kapitałów pieniężnych będą one podlegały odrębnemu wykazaniu w PIT i nie będą sumowane z pozostałymi dochodami z kapitałów pieniężnych, np. z dochodami z akcji.
Powrót do aktualności